QUOMODO ELECTRIRAEDA REMULCATA SIT

Bochum-Gelsenkirchener Straßenbahnen AG

 

Strata Widuumiana secat Westerholtbach

 

Revolutionis industrialis primae solius homo dominari spritus excitos valuit

 

Fortasse requirat in proposito quispiam, qui fieri possit, ut, quo sermone mox philosophi thoöria nova mox artis musicae sonus et harmonia, iam astronomiae systema iam hodiernae societatis res et causae tractata sunt, in eundem remotius quoddam ab usu litterario thema conveniat. Haec nova causa sicut ab ,,elegantia politiore" longius abscedit, ita, quoniam humana cuncta vicissitudine cohaerent et homine medio naturae legem sequuntur, disiuncta non est praesertim in technicis rebus a consideratione spectatae virtutis, cum qua remulcatio curvo frenoque ducebatur. Interim ecquidem linguam latinam satis instructam censeam ad omnes discipli­nas hodierni temporis esse, tametsi philologi classici temporibus industrialis primae revolutionis (ex anno fere 1850) inventa machinalia verbis definire Latinis quadam parte praetermittere coeperunt. Inde tamen in praesenti re nullae difficultates onuntur, propterea quod rudimenta technicorum hesterna silente litteratura veterum, qui mea cognitione praeter viarii iuris codicem vix quicquam eius rei prodiderunt, ab ipsa Latinitatis vetustate repetuntur. Exstant enim vocabula, quibus ipsi nunc utemur, ut manubrium, fluenti frenum sive motus, unde neolatine motrum, instrumen­tum rei mechanicae, deducitur, non motor. Is enim est homo, qui movet. Et abscondita praeterea quaedam in lingua nativa vocabula mutuata latent ut ,,Kurbel" a curvo, Kupplung a copulatione. In propria fertilitate linguae Latinae vetustissimi significatus, quod culturaliter fit, intellegi­biliter producendo coaptantur. Viget Latinitatis interior dynamica protinus.

Hac occasione data neque potest in facultatem capiendae maioris technologiae Latinitas provecta videri neque debet. Nam ,,primas lineas" cognoscentiae machinalis officina ferri­viae stratariae supergressa non est, quae magnam interim et ipsa technologiam (Hochtechnologie) tangit - etsi puero mihi machinalis apparatus gubernantis in statu tempestivo speciem rei magnificae praebuerit,  ut hodie recordationem delecta­menti plenam revocare liceat.

 

Res ipsa supra sextum ferme decennium repetitur, cum peract6 posteriore bello mundano pervagatus cuiusvis momenti machi­nalis defectus praesertim in parte subsidiaria cottidiani cultum victumque prohibebat.  Ecquidem inductus a pueritia prosperato genere vehiculorum,quae pro veteranis in linea 10 ranus interversabantur haud procul a domo, ferus Octobri­nis anni 1946 luce turbida Widuumium Rurense  (Witten/Ruhr) ad aulam ferriviae stratariae devehi consuetudine statueram, haud inopinanter domo proficiscens.

 

Principium autem ipsius itineris capiendum fuit ab solvendi termino 12,  ubi statione compitali duae lineae (10/20) seiungebantur (Bochumo profectae).  Illic, in "Abzweig Laer" (Leer), dum electricam meam exspecto, e regione suburbicae turris utriusque procul ecclesiarum,  quo proiecta strata Widuumiana pertinet,  in prospectum cadit vehiculi typus ille modernior et capax oblongus numero 48.Eiusdem aedificationis exemplaria  (AK: 41-51/Albrecht Krupp) Essendiensia sive semiruta bombis ceciderant seu machinamento nequam cardanico labantia vetustate praepropera perierant.Typus iste reliquus intestinis conquassatorum eiusdem generis existentiam sustentabat.

 

Ab hoc eminus exemplan  linea cognosci mea potuit. Quod quo propius advehebatur,  eo dilucidius perspectiva statum eius cursus verum patefecit: traminis tripartiti currus medius minor fractam,  id est electrico fluento captam electriraedam trudebat subiuncta praeterea coraeda sua.  Et enim adversi vehiculi receptrum fluenti quod corruerat semirutum in podio suo iacebat. Apparuit alicubi urbis exceptum esse naufragium collegae vectionemque sollerter coactam integram atque coor­dinatam. Igitur forte fortuna bis mihi simul opportune ceci­dit, quod et remulcationis exemplum mihi delectabile nanctus sum et in technico defectu grandioris raedae vires eximiae quaerebantur a veterano prosperatoque curru 32 numero,  cuius in genere motri sonus ,,sympathian"  (CIC div. 2,143) movebat. Quotienscumque fortius et annis infenus exemplar in machina deficiebat, quotiens ita secundum locutionem antiquam ,,res ad triarios redut", eius vice fungi typus vetustior solebat - videlicet in equipotentia minore necessario vexatus linea cursuum octonorum quidem.  Is tunc praesens in remulcatione suam insuper coraedam trahebat. Tanta veterano dominanda dirigendaque moles fuit.

 

Rem certe magni operis inspectaturus eram, praesertim cum veterani mechanema, quod vicesimum sextum ab aedificatione ferebat annum, in sustinentiae probam venerit.   Satisne roboris huic erat ad movendum raedas tres futurum, ut totus is per divos una tractus devehi domum posset? Accessit per-inique, quod luminum signalibus bello restinctis omnibus, quae de malis electriductus in statione commissi cursus  (germ. Kreuzung) dependebant,  concussis ordinibus in uno tramite periculum erat, ne futun  necessario praetercursus non in secessum conferrentur.

 

Ubi tale tramen debile constitit, ecquidem ingressus in currum medium 32 prope vecturarium me teneo. Cui pariter ac mihi nullum patere prospectum apparuit oculis obversante raedae praecurrentis puppi. Nihib  minus eius interiora patuerunt:

In capite traminis convecturarius ad frenum manuale suum praefectus vecturae stabat. Is tum auditis tintinnabulis moderator velocitatis,  cui quidem soli iudicium oculorum erat,  collegae manu significat liberam esse profectionem.

 

Ille verso statim curvo contactum primum expedit. Fit in acclivitate stratae momenti nihil praeter concussum vanum. Stat immobile tramen. Addit continuo contactum; at manet inanis impetus is quoque.  In tertio contactu promotus fit exiguus. Dum ille gradatim curvo cautius agit,  sensim totus hic curruum trium tractus ad postremum velocitatis aliquid assequitur. Haec ut plena redditur, ita tarditate propria perseverat. Culmine superato trames vergere coeptat. In dedivitate ratio valet haec: ne nimis celeriter: quis tantum enim in strate ponderis ad punctum inhiberet? Dum statio proxima propinquat, intenduntur utrimque frena; vecturarius apprimere compluries manubrium iterat simul et curvi contactibus electricum frenum exigit,  ut motri sonitus degrediens oriatur. Accessorio suo manubrio cursum simul gubernii socius in fronte moderatur. Interim efficacius velocitas imminuitur, donec in statione proxima subsistitur:

,,Laer Kirche!"

 

Statim officiales ad caput traminis conveniunt. Nam ultra hunc locum in divortio binae ferriviae coeunt in unum. Micat lumen nullum. Deliberatur utpote conturbatis ordinibus, utrum tramitem occupent an occursum expectent. Quis hoc satis bene scire potuit? Sed opinione prius digrediuntur. Vecturae moderatrix voce manuque signum dat profectionis. Quid exspectare diutius? Agere magis placuit.

 

Relaxatis frenis impetuque dato pauco post divortium ferrivia leni dextrorsum flexu facto se crepidini propius acclinat. Id prospectui conducebat, propterea quod retrospec­tivam servari non diutius oportuit. Ubi deinde strata sinistrorsus flectitur, adest mihi facultas praeter 48 limitem usque pertinentem prospectandi: nullus procul occursus. Inde via quo diclivior ad vallem vergit, hoc amplius gubernatoribus usus frenorum est coordinandus:

vecturarius, quantum bracchiis potest pressuras iterando, crescentem tensionis vim in dentata rotula pede ligat, ita ut illotro satis exonerato contactum addere tertium fluenti freno liceat ad "inertem massam" urgentem aliquanto potentius dominandam.  Interim in dedivitatis dimidio proplus ad ferriviae Foederalis transitum descenditur. Iam quartum curvo contactum vecturarius addit, quo dato concussus acrior persentitur. Hunc et machinae robur excepit et pondus vehiculi, non labente tramine toto. Subinde me recedente vir in ampla corporis actione manubrium ante appressum invicem retractando summis viribus petit atque petit: strepentibus segmentis frenalibus praegravatum Id curruum agmen arte domitatum sub ipso ferriviae transitu ad consistendum redigitur: ,,Laer Bahnübergang!" Frequentes exeunt homines sero domos venturi.

Accoluntur in regione suburbana vicatim viae secundariae carbonifossorum tectis crebrae,  in serie continenti domum ab urbe strata Widuumiana quingentesimum interim numerum invenit. Vix quisquam introiit. Sonantibus tintinnabulis utrimque simul frena detenduntur; impetu dato nullo devolvi loco rotae coeptant.  Exinde continuus a ferrivia transversa fragor editur.

 

In agresti porro regione strata bipartito perpetuis saepitur arboribus. In leni decursu viae post aliquanto terminus 13 solvendi capessitur. Sensim vectio sistitur; in anfractu leni Mater Sculteta statio, nomen eximie Westfalum deversoriali adest, ab dextra paucis ecclesiam accolentibus. Huic aetas machinalis statum seorsum furtim subdidit. Dum proficiscimur, ad breve quoddam tempus praeter 48 prospectus patescit: obvia nulla raeda. Secundum sepulcretum Laerinum data velocitate remissiore denique pervenitur ad ima locorum,  ubi secessus ferrivialis perfugium primum praebet: ,,Ausweiche Westerholt!" Patent loca quasi procul ab industriali  re late pascua atque campestria.

 

Hactenus acta feliciter res est videlicet deorsum data vectura. Officiales medium in locum conveniunt. Occursum oppenuntur. In respiratione sigarella circumeunte flammula fumifera fiunt. Vix colloquium exoriebatur,cum exspectatione prius electriraeda contraria de superiore loco delapsa cito ferriviam secessus percursoriam invectat iuxtaque consistit, phaenotypus fortis numero 527 ex usu cum coraeda.  Fortes iuvante fortuna praetercursus aeque cadit. Illuc extemplo per 48 transitur. Collega fore patefacta ductili desuper sermonem carpit. Concedunt aliquam sibi pausam. Ratio cursuum videbatur esse numeranda.

Spatio dato tarda redintegratur vectio. Tum primum accidit, ut pervecto divortio mox ascensus increscat.  Hocine clivi, qui suberat, 32 suis ipsius viribus exaequaturus est? Deminuitur paulatim in singula metra velocitas sonitu motri descendente sic, ut brevi corruiturus esse videatur.  lam ardet opere machina. Extorquetur vecturario contentio nimia; intentissimus luctatur in exspectatione motri deficientis ad manubria. Denique discrimen adest. Tantum negotium et me in rem converterat, velut essem ipse particeps istius laboris. Itinerantes vero, dum retro specto, semisomniantes ad fenestras reclinati solutique sedebant;   nullum habere quemquam eorum sensum indignabar hominis omnibus nervis conitentis; prope secundum ire pedibus posses etsi novem contactibus insumptis omnibus.  Sensim admodum tandem aliquando motri tonus flecti videtur. Iam dilucet culmen ascensionis esse superatum.

 

Ecce veteranus evicit in discrimine ministerii typus prosperatus in equipotentia minore praeclare 32us.  Loquens fictus dixerit sine trecesimis in linea decima fieri nihil posse.  Eo scilicet emolumento,  ea victoria punctorum puer gavisus sum. Hac aetate video: quidquid proavi nostri technicae rudimentis elaboraverunt, stabile firmum constans duravit in diuturnitatem. Perspicacitate fabricationis machinarum tempora valebant. Apparatus mechanematis pensibilis pariter atque moderabilis erat.  Ceterum in discrimine periculi non solum homo virtute spectatur verum etiam technicae genus ac praestantia. Hisce temporibus, ut in magna quae dicitur technologia mortiferum illud cruise-missile, quod Serbianis destinatum erat, quo non debuit, ad amicos in Bulgariam aberravit. Sophiotes iniecto terrore superarunt. Hic errare non humanum est imo calamitosissimum.

Tardissime quasi pedetemptim propinquamus termino solvendi 14 ,,Ümminger Straße".  Ibi pauci sub arboribus egrediuntur. Continuatur vectio leniore tenente protinus ascensu stratae; tamquam ambulatone singula gradatim metra capiuntur. Ab arbore ad arborem passibus reptatur productis. Vecturarius, utsi cesset ab opere pausam agens, ad gubernacula stat, quae tarnen in minimo cursu manibus condita tenentur. Paulatim ab dextra stratae parte desinunt arbores; coeptat luce perfundi regio; accolas ,,Kaltehardt" assequimur. Porro tramen debile remulcationis ferriviae secessum consequitur in statione ,,Urbanusstraße" (strata Urbani Fodinae) in radicibus editioris clivi.  Intercapedine nulla facta,  quia cursus ibi nullus committi solebat, post divortium tramen secundum arbores in editiora reptat atque reptat. Subest denique denuo discrimen in acclivitate nimia. Sed raedarius nihil laborat; scit acclivitatem eam pauluo minorem esse. ,,Turrim Aquariam" in solvendi terminum quintum decimum ad culmen clivi perventum est. Umbilicus totius regionis celsus est expugnatus: ,,Langendreer-Wasserturm! ,,Tramen in longiorem secessum invectum sistitur. Adducuntur frena.

 

Conveniunt officiales. Sigarella de integro vaporant. Dextra fit in opaco nemoris assurgentis pausa sub corona locorum ,,Landeskrone", unde sinistrorsum despectus est in suburbium Bochumense Langendreer. Officiales consenserunt non se prius ex usato praetercursus loco discessuros esse,  quam adventus obvius fieret. Is nequiquam exspectatur.

Ciccis pede conculcatis proficisci statuunt. Audacis hoc mihimet videbatur esse tale subire negotium. Namque tractus curruum hic longior in angustus faucibusque post divortlum deorsum simul et in acriore dextrorsum flexu circa clivi culmen deducendus erat. Ablatus obliqua positione vehiculi praecurrentis convecturarius cerni non iam potuit. Qui calamitatem collisionis erat ab occursu primus excepturus. Prudentia collegae vivebat, qui contrarius subitanum pariter occursum exspectare debuit.  Segnius iam paulo vecturarius manubria tenet; velocitas periculumque sunt in aequilibrio.

 

Referres interim ad decimetra procursum velut in caligine per dedive temptatum. Continuo frenalia segmenta strepitum edunt. Retraho dextrae partis forem; dum audacter pectore promineo securus, sub altarum arborum cacuminibus editisque truncis collem deruptum oculis obiectum proxime circumspicio: tramen tripartitum aegre totum in an-gusta curvatura conspicitur. Numquam antea mihi tam diuturnus et longinquus in excelso locorum anfractus est inventus.

 

Sentio repente frenis agi remissioribus.Dum in alterum latus transeo,  ubi cavaedia terrae depressioris patebant, trames ferriviae stratariae curvilineus ad ima vallis pervius patescit: nihil obvium. Tarnen apparet ultra ferriviam in media valle Foederalem electriraedam contrariam trudi tum ipsum post divortium in retroversione. Is vecturarius minuta suprema nostrum adventum in alto clivo prospectaverat.Iterum fortuna rem difficilem enodavit.Tramen remulcationis interim gradus deinceps descensionis faciliore gubernio sequitur. Ubi ad ima locorum descensum est, tripartitum tramen flexum facit in rectiangulum sinistrorsus, quod iam subter pontem ferriviae Foederalis ilhus in vectura mihi speciosa commode dirigitur.

Vorsicht! Starker Typ; für Autos gefährliche Kurve bei Crengeldanz.

Problema hodie solutum est.
 

 

Inde ferrivia duplex fit; Perventum est denique ,,Crengeldanz" ad terminum solvendi sextum decimum,  locum historicum excessus viarii regionum diversarum,  unde linea 27 Castrop-Rauxel versus abscedit. Cursus trium chiliometrorum confectus est.

 

Pauca protinus hinc metra centena reliqua fuerunt usque ad vehiculorum depositorium. Infra subtertransitum ferrivianum divortium mutatur: 32us 48um dextrorsus per systema divortiorum perque bifora ostia trusum in intimis aulae condit.

 

Nihil recordor, qua vecturae condicione perturbato cursuum gyro domum redierim. Est autem in natura vecturariorum situm ut percusso statu normali cursuum ordinem rationemque sensu quodam spatiorum reparent.

                                                                                                                Januar 2005

 

zurück